Kennis, kunst en wetenschap onder druk: academische vrijheid als strijdtoneel

Evenement 03 mar 2026 Paleis der Academiën, Brussel

De inauguratie van nieuwe leden grijpen we ieder jaar aan om een publiek evenement te organiseren rond een prangend en actueel thema dat wetenschap, kunsten en beleid aanbelangt.

Dit jaar verheugen we ons in het bezoek van de Zweedse Jonge Academie (Sveriges Unga Akademi).
Samen gaan we dieper in op vrijheid van wetenschap en kunst die internationaal onder druk staat, parallel aan bredere spanningen rond democratie, publieke instituties en vertrouwen in expertise. Beleidskeuzes, financieringslogica’s, de governance van hogeronderwijsinstellingen, en dynamieken van vertrouwen, reputatie en publieke controverse bepalen mee wat wetenschappers kunnen onderzoeken, onderwijzen en publiceren, en welke artistieke vrijheid kunstenaars ervaren om te creëren en te tonen. In dit panel benaderen we die vrijheid expliciet als strijdtoneel: een plek waar definities botsen, grenzen verschuiven, en waar keuzes, en soms ook strijd, nodig zijn om de voorwaarden voor vrije en integere kennis- en kunstproductie te waarborgen.

Programma

Het evenement start om 14u00 en eindigt om 17u00
Het eerste deel van het programma verloopt in het Engels, het tweede deel in het Nederlands.

Verwelkoming en opening

Deel 1: Kennis, kunst en wetenschap onder druk: academische vrijheid als strijdtoneel

  • Voorstelling van de voorlopige resultaten van de bevraging van onderzoekers over "ruimte voor kritische stemmen", door het Federaal Mensenrechteninstituut (FIRM)
  • Voorstelling van beleid rond academische vrijheid in Zweden en het Stockholm Charter on Academic Freedom door Elham Rostami (Zweedse Jonge Academie)
  • Korte reactie door de rectoren van de Vlaamse universiteiten
  • 2 getuigenissen van wetenschappers over ruimte voor kritische stemmen

Artistieke bijdrage door Lise Vandersmissen (harp) en Kurt Bertels (saxofoon)

    Sonata - Henry Eccles (1670–1742)
    I. Grave
    II. Courante
    III. Adagio
    IV. Vivace

Paneldiscussie - academische vrijheid als strijdtoneel

Deelnemers:

  • Dr. Marie-Gabrielle Verbergt, Sarton Centre for History of Science (UGent), moderator
  • Dr. Michaël Merrigan, jurist gespecialiseerd in mensenrechten (FIRM)
  • Prof. dr. David Marlevi (Zweedse Jonge Academie en Karolinska Institutet)
  • Prof. dr. Bernard Vanheusden, voorzitter VLIR en rector van de UHasselt
  • Jan Staes, artistiek onderzoeker CORPoREAL (Koninklijk Conservatorium Antwerpen) en director of studies Master Education in Arts (Fontys Academy of the Arts)

Artistieke bijdrage door Lise Vandersmissen (harp) en Kurt Bertels (saxofoon)

    Histoire du tango - Astor Piazzolla (1921–1992)
    II. Café 1930
    III. Night Club 1960

Deel 2: Inauguratie van de nieuwe leden en afscheid van de afzwaaiende leden

Francesca Ajossa, Cassandre Balosso-Bardin, Dounia Bourabain, Melissa De Smet, Marie DeCock, Tamás Lázár, Frederik Peeraer, Hannelore Van Bavel en Sien Vandesande worden lid voor de periode 2026-2031.
Lees meer over deze nieuwe leden

Afsluiting en receptie

Praktisch en inschrijven

Deze activiteit vindt plaats in het auditorium Albert II, Paleis der Academiën, Hertogstraat 1, Brussel.
Deelname is gratis, maar schrijf je in met het formulier.

→ Inschrijven